«Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, οι συχνότεροι και εντονότεροι καύσωνες, η αυξημένη ατμοσφαιρική ξηρότητα και οι παρατεταμένες περίοδοι ανομβρίας επιταχύνουν την απώλεια υγρασίας από τη βλάστηση, νεκρής και ζωντανής» εξηγεί χαρακτηριστικά. Πυρκαγιά στην περιοχή Κρύα Βρύση στο Ρέθυμνο της Κρήτης ΑΝΤΩΝΗΣ ΖΟΥΡΙΔΑΚΗΣ / EUROKINISSI
«Η συστηματική ενημέρωση, η εκπαίδευση και η ενεργός συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά τόσο την πρόληψη όσο και τη συλλογική διαχείριση του κινδύνου. Αυτή η συμμετοχή δεν υποκαθιστά την ευθύνη της Πολιτείας, αλλά καθιστά αποτελεσματικότερο τον συνολικό μηχανισμό πολιτικής προστασίας» επισημαίνει.
Απαραίτητη η παρακολούθηση των συνθηκών σε πραγματικό χρόνο – Το «όπλο» της Ελλάδας
«Κλειδί» στην προετοιμασία του κρατικού μηχανισμού είναι η πρόσβαση στα δεδομένα.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, είναι απαραίτητη η συνεχής και σε πραγματικό χρόνο παρακολούθηση των πυρομετεωρολογικών συνθηκών μέσα στα ίδια τα δασικά οικοσυστήματα, με τη χρήση εξειδικευμένων σταθμών.
Σε αυτή την κατεύθυνση στην Ελλάδα έχει αναπτυχθεί το δίκτυο πυρομετεωρολογικών σταθμών PYROMET, ακολουθώντας τα πρότυπα αντίστοιχων δικτύων απομακρυσμένων αυτόματων σταθμών, γνωστών ως RAWS, που λειτουργούν εδώ και δεκαετίες στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.
«Η επέκταση τέτοιων δικτύων και η διασύνδεσή τους με δορυφορικές παρατηρήσεις, προγνωστικά μοντέλα και επιχειρησιακά κέντρα μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την ετοιμότητα και τη λήψη αποφάσεων. Ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δοθεί στη συστηματική παρακολούθηση της κατάστασης της δασικής καύσιμης ύλης (νεκρής και ζωνταντής) και, κυρίως, της περιεχόμενης υγρασίας της» τονίζει.
Σε κάθε περίπτωση, ξεκαθαρίζει πως «δεν αρκεί να γνωρίζουμε μόνο τις πυρομετεωρολογικές συνθήκες πρέπει να γνωρίζουμε και κατά πόσο η διαθέσιμη βλάστηση είναι αρκετά ξηρή ώστε να υποστηρίξει γρήγορη εξάπλωση και υψηλή ένταση καύσης».
«Ιδίως η λεπτή νεκρή δασική καύσιμη ύλη ανταποκρίνεται μέσα σε λίγες ώρες στις μεταβολές της θερμοκρασίας και της σχετικής υγρασίας και μπορεί να καταστεί εξαιρετικά εύφλεκτη. Με βάση αυτήν την ολοκληρωμένη εικόνα κινδύνου, οι δυνάμεις και τα μέσα θα μπορούν να προκατανέμονται στις πλέον ευάλωτες περιοχές» συμπληρώνει ο ερευνητής.
«Όταν μια πυρκαγιά εισέλθει σε φάση ακραίας συμπεριφοράς, ακόμη και ισχυρές δυνάμεις έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα»
«Όταν μια πυρκαγιά εισέλθει σε φάση ακραίας πυρικής συμπεριφοράς, ακόμη και ισχυρές δυνάμεις καταστολής έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα» σημειώνει.
Όπως υπογραμμίζει «τότε προτεραιότητα πρέπει να είναι η προστασία της ανθρώπινης ζωής, η έγκαιρη απομάκρυνση του πληθυσμού και η αξιοποίηση ασφαλών, έμμεσων επιχειρησιακών τακτικών μέχρι να υποχωρήσει η ένταση».
«Τα εναέρια μέσα είναι απολύτως αναγκαία, αλλά δεν μπορούν από μόνα τους να ελέγξουν μια πυρκαγιά που έχει αναπτύξει βαθιά πυροεπαγωγή ή παράγει κηλιδώσεις σε μεγάλες αποστάσεις- πολλών εκατοντάδων μέτρων έως και χιλιομέτρων» επισημαίνει.
«Σπασμωδικές παρεμβάσεις μετά από την καταστροφή δεν δημιουργούν ανθεκτικότητα»
Τονίζει, δε, πως η μακροπρόθεσμη μείωση του κινδύνου προϋποθέτει τόσο την προσαρμογή στις νέες πυρομετεωρολογικές συνθήκες όσο και τον ουσιαστικό μετριασμό της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.
Προϋποθέτει, επίσης, την αναγνώριση του βαθιά διεπιστημονικού χαρακτήρα του προβλήματος και τη σταθερή συνεργασία μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων: μετεωρολόγων, δασολόγων, ειδικών στη συμπεριφορά της φωτιάς, οικολόγων, κοινωνικών επιστημόνων, Πυροσβεστικού Σώματος, Πολιτικής Προστασίας, εθελοντών, τοπικής αυτοδιοίκησης και τοπικών κοινωνιών. Η συνεργασία αυτή πρέπει να στηρίζεται σε μόνιμους διαύλους ανταλλαγής δεδομένων, κοινά επιχειρησιακά πρωτόκολλα, τακτικές ασκήσεις, σαφώς καθορισμένες αρμοδιότητες και συνεχή αξιολόγηση των δράσεων.
«Οι αποσπασματικές ή σπασμωδικές παρεμβάσεις μετά από κάθε μεγάλη καταστροφή δεν δημιουργούν πραγματική ανθεκτικότητα» σημειώνει.
«Απαιτείται μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, θεσμική συνέχεια και ουσιαστική μεταφορά της επιστημονικής γνώσης στην επιχειρησιακή πράξη. Καμία στρατηγική καταστολής δεν μπορεί, από μόνη της, να αντισταθμίσει τη συνεχή επιδείνωση του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο εκδηλώνονται οι πυρκαγιές» ξεκαθαρίζει.