Η ακραία ζέστη που έπληξε την Ευρώπη φέτος το καλοκαίρι, δεν έμεινε μόνο στην ξηρά, όπου προκάλεσε ξηρασία και τεράστιες πυρκαγιές. Τα ευρωπαϊκά ύδατα κατέγραψαν τους θερμότερους καλοκαιρινούς μήνες στα χρονικά, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, μετασχηματίζοντας τα οικοσυστήματα, με καταστροφικές συνέπειες για την αλιεία.
Οι επιστήμονες ορίζουν ως θαλάσσιο κύμα καύσωνα την περίοδο πέντε ή περισσότερων ημερών κατά τις οποίες η θερμοκρασία του νερού κυμαίνεται πολύ πάνω από τα ιστορικά φυσιολογικά επίπεδα της περιοχής.
Παράδειγμα ο Βισκαϊκός Κόλπος, που εκτείνεται μεταξύ Γαλλίας και Ισπανίας στον Ατλαντικό Ωκεανό. Τα παραδοσιακά δροσερά νερά του παρουσίασαν μέση θερμοκρασία 21,4°C το διάστημα Ιουνίου-Αυγούστου. Η τιμή αυτή είναι αυξημένη κατά περισσότερο από 2,4 βαθμούς σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020. Οι μετρήσεις της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) έδειξαν μέγιστη τιμή 23,2°C (74°F) στις 13 Αυγούστου, την υψηλότερη που έχει καταγραφεί ποτέ στην εποχή των δορυφόρων.
Ο καθηγητής Ορντάς περνά τα καλοκαίρια του στον Βισκαϊκό από την παιδική του ηλικία. Πλέον μελετά τον μετασχηματισμό του. Όταν ήταν παιδί, υπήρχαν εκτεταμένα υποθαλάσσια δάση από φύκια (kelp), τα οποία παρέχουν ζωτικής σημασίας τροφή, καταφύγιο και χώρους αναπαραγωγής για δεκάδες είδη που στηρίζουν την αλιεία μικρής κλίμακας της περιοχής. Πλέον, εκτιμά ότι περίπου το 95% των συστάδων μεγάλων, καφέ φυκιών έχει εξαφανιστεί. Ο Ορντάς αποδίδει την υποχώρηση κυρίως στην κλιματική αλλαγή.
Ελπίζει ότι οι προσπάθειες αποκατάστασης του θαλάσσιου πυθμένα θα έχουν το ίδιο αποτέλεσμα και για τα δάση φυκιών (kelp). Γιατί η εξαφάνιση των φυκιών θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των πληθυσμών των αχινών και άλλων ειδών από τα οποία εξαρτώνται οι ψαράδες, είπε. «Αν φτάσουμε εκεί, θα πάψουμε να υπάρχουμε ως κλάδος».
«Η αποκάλυψη των χταποδιών»
Τα ξενικά είδη απειλούν τους γηγενείς πληθυσμούς αλιευμάτων και σε άλλα θαλάσσια ύδατα της Ευρώπης. Και μαζί τους την αλιεία στο σύνολό της. Συνολικά, υπάρχουν περισσότερα από 1.000 μη ιθαγενή είδη στη Μεσόγειο, σύμφωνα με έκθεση της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών.
Αλλά υπάρχουν κι άλλες συνέπειες από την αλλαγή αυτή.
- Ένα τεράστιο σμήνος μεδουσών προκάλεσε τη διακοπή λειτουργίας αντιδραστήρων στον πυρηνικό σταθμό Gravelines της Γαλλίας τον Αύγουστο. Έφραξε το σύστημα ψύξης του για δεύτερη φορά μέσα σε δύο χρόνια.
- Ψαράδες στη νότια ακτή της Αγγλίας αναφέρουν κατακόρυφη αύξηση στις ποσότητες αλιευθέντων κοινών χταποδιών. Πέρυσι αλιεύτηκαν περίπου 2.600 μετρικοί τόνοι, ενώ φέτος ο αριθμός έχει ξεπεράσει τους 3.000 τόνους. Πριν από το 2025, οι ετήσιες ποσότητες αλιευμάτων ήταν μικρότερες από 30 τόνους. Οι προνύμφες των χταποδιών μεταφέρονται στα βρετανικά ύδατα μέσω θαλάσσιων ρευμάτων από περιοχές αναπαραγωγής κοντά στα Νησιά της Μάγχης, τη Βρετάνη και περιοχές νοτιότερα.
Παλαιότερα, πολλά από αυτά δεν επιβίωναν στις χαμηλές θερμοκρασίες των υδάτων. Ωστόσο, από το 2022, η Μάγχη βιώνει συνθήκες καύσωνα για περίπου έξι μήνες τον χρόνο κατά μέσο όρο, καταγράφοντας συνολικά πάνω από 900 ημέρες τέτοιων συνθηκών, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters.
Υπάρχουν και ωφελημένοι στην αλιεία
Για τον Ίαν Πέρκις, ιδιοκτήτη επιχείρησης εμπορίας αλιευμάτων στο νότιο Ντέβον, η ραγδαία αύξηση του πληθυσμού των χταποδιών αποδείχθηκε εξαιρετικά κερδοφόρα.
Υπάρχει έτοιμη αγορά στη νότια Ευρώπη για αυτό το είδος και δεν υφίστανται ποσοστώσεις αλιείας, εξήγησε. «Υπήρξε εβδομάδα που διαχειριστήκαμε 200 τόνους».
Δεν επωφελούνται όλοι από τα χταπόδια, τα οποία τρέφονται με τοπικούς αστακούς, καβούρια και χτένια. Η αποκάλυψη των χταποδιών καταστρέφει την αλιεία των οστρακοειδών.
Εκτιμάται ότι η έξαρση του πληθυσμού των χταποδιών ενδέχεται να προκαλέσει απώλειες ύψους περίπου 10 εκατομμυρίων λιρών στην αλιεία οστρακοειδών, έναντι εσόδων περίπου 12 εκατομμυρίων λιρών από την αλίευση χταποδιών, για το διάστημα μεταξύ Ιανουαρίου και Σεπτεμβρίου 2025. Και τα οφέλη δεν κατανέμονται ισότιμα.
Και δεν μπορούν όλοι να προσαρμοστούν στην αλλαγή. Ήδη αλιείς οστρακοειδών αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το επάγγελμα. Το ερώτημα όμως όλων είναι το εξής: Θα βρίσκονται εκεί τα χταπόδια και του χρόνου; Αν καταβροχθίσουν όλα τα καβούρια και τους αστακούς και στη συνέχεια πεθάνουν, τι θα γίνει;
• Με στοιχεία από το Reuters