Καίνε τις τσέπες τα καύσιμα
Εμανουέλ Μακρόν και Ντόναλντ Τραμπ © EPA/IAN LANGSDON
Διαδηλώσεις στη Γαλλία, στο Παρίσι, ενάντια στη λιτότητα ©ΑΠΕ
Πιερρακάκης, Ντομπρόβσκις στο φόρουμ των Δελφών © (ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI) /
Diesel © Magnific
Τα προσωρινά μέτρα έγιναν λιγότερο συνηθισμένα καθώς τα στοχευμένα μέτρα κέρδισαν έδαφος – Ποσοστό μέτρων που ανακοινώθηκαν με την πάροδο του χρόνου, μέσος όρος 4 εβδομάδων ©ΔΝΤ
Το χρέος περιορίζει τα περιθώρια
Η ένταση της αντίδρασης δεν καθορίστηκε μόνο από το πόσο εκτέθηκε κάθε χώρα στις αυξήσεις των ενεργειακών τιμών. Τα επίπεδα δημόσιου χρέους, το κόστος χρηματοδότησης, ο πληθωρισμός, τα συναλλαγματικά αποθέματα και η θεσμική ικανότητα επηρέασαν επίσης τις επιλογές.
Οι χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος και αυξημένο κόστος χρηματοδότησης είχαν μικρότερα περιθώρια να απορροφήσουν το ενεργειακό κόστος μέσω κρατικής στήριξης. Ως αποτέλεσμα, επέτρεψαν σε μεγαλύτερο βαθμό τη μετακύλιση των αυξήσεων στις τιμές, περιορίζοντας παράλληλα επιδοτήσεις, φορολογικές ελαφρύνσεις και άμεσες ενισχύσεις προς τα νοικοκυριά. Στις οικονομίες όπου ο πληθωρισμός βρισκόταν ήδη σε υψηλά επίπεδα, οι κεντρικές τράπεζες ενίσχυσαν την παρέμβασή τους, αξιοποιώντας κυρίως αυξήσεις επιτοκίων και άλλα εργαλεία νομισματικής πολιτικής.
Καθώς η κρίση παρατείνεται, αυξάνεται η σημασία μέτρων που περιορίζουν την κατανάλωση ενέργειας, από δελτία και υποχρεώσεις εξοικονόμησης έως αλλαγές στο ωράριο εργασίας και την τηλεργασία.
Το βασικό συμπέρασμα του ΔΝΤ είναι ότι οι χώρες με ισχυρότερα δημοσιονομικά και εξωτερικά αποθέματα διαθέτουν περισσότερες επιλογές. Αντίθετα, όσες αντιμετωπίζουν υψηλό χρέος και δύσκολες συνθήκες χρηματοδότησης αναγκάζονται να προσαρμόζουν ταχύτερα τις τιμές και να περιορίζουν τη ζήτηση.
Παράλληλα, η αποτελεσματικότητα των μέτρων εξαρτάται από την ικανότητα των κρατών να στοχεύουν σωστά τη στήριξη. Ισχυρά συστήματα κοινωνικών μητρώων και πληρωμών μπορούν να επιταχύνουν την παροχή βοήθειας, να περιορίσουν το δημοσιονομικό κόστος και να επιτρέψουν στις κυβερνήσεις να προσαρμόζουν τα μέτρα όσο μεταβάλλεται η διάρκεια και η ένταση του ενεργειακού σοκ.