Μια νέα γενιά κλιματιστικών
Πρωτότυπο σύστημα ελαστοθερμικής ψύξης που χρησιμοποιεί στοιχεία από κράμα νικελίου-τιτανίου © Χ.com
Όταν το υλικό τεντώνεται (διαστέλλεται), θερμαίνεται ελαφρώς. Όταν όμως απελευθερώνεται με ελεγχόμενο τρόπο, απορροφά θερμότητα από το περιβάλλον και ψύχεται. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται ελαστοθερμική ψύξη (elastocaloric cooling).
Επαναλαμβάνοντας συνεχώς αυτή τη διαδικασία, μπορεί να δημιουργηθεί ένα σύστημα κλιματισμού χωρίς συμπιεστή και χωρίς ψυκτικά αέρια.
Τα πρώτα πειράματα δείχνουν ότι η τεχνολογία μπορεί να μειώνει τη θερμοκρασία ενός χώρου κατά 5 έως 10 βαθμούς Κελσίου, ενώ ενδέχεται να είναι και αποδοτικότερη ενεργειακά από τα σημερινά κλιματιστικά.
Η ερευνητική ομάδα συνεργάζεται ήδη με την ιρλανδική εταιρεία Exergyn για την ανάπτυξη αντλιών θερμότητας νέας γενιάς και εκτιμά ότι οι πρώτες εμπορικές εφαρμογές σε νέα κτίρια θα μπορούσαν να εμφανιστούν μέσα στα επόμενα χρόνια.
Άλλες τεχνολογίες βρίσκονται υπό ανάπτυξη
Παράλληλα, αρκετές εταιρείες δοκιμάζουν διαφορετικές προσεγγίσεις.
Η Mimic Systems αναπτύσσει αντλίες θερμότητας που χρησιμοποιούν ημιαγωγούς και ηλεκτρικό ρεύμα για τη μεταφορά θερμότητας, χωρίς μηχανικά κινούμενα μέρη. Ήδη λειτουργεί πιλοτικό σύστημα σε διαμέρισμα στον Καναδά.
Η γερμανική Magnotherm αξιοποιεί μαγνητικά πεδία για την παραγωγή ψύξης και σχεδιάζει δοκιμές σε αλυσίδα σούπερ μάρκετ πριν επεκταθεί στην αγορά των κλιματιστικών.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η εταιρεία Barocal αναπτύσσει συστήματα που βασίζονται σε ειδικούς πλαστικούς κρυστάλλους, οι οποίοι μεταβάλλουν τη θερμοκρασία τους όταν συμπιέζονται και αποσυμπιέζονται.
Θα αντικαταστήσουν σύντομα τα σημερινά κλιματιστικά;
Οι ειδικοί εμφανίζονται αισιόδοξοι, αλλά επισημαίνουν ότι όλες αυτές οι τεχνολογίες βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και δεν έχουν δοκιμαστεί σε μεγάλη κλίμακα.
Για να περάσουν στην αγορά θα χρειαστούν σημαντικές επενδύσεις, συνεργασίες με μεγάλες βιομηχανίες και αρκετά χρόνια δοκιμών ώστε να αποδειχθεί η αξιοπιστία και η ανθεκτικότητά τους.
Παράλληλα, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η αντιμετώπιση των ολοένα υψηλότερων θερμοκρασιών δεν μπορεί να βασιστεί μόνο σε νέα κλιματιστικά.
Προτείνουν τα νέα κτίρια να σχεδιάζονται έτσι ώστε να θερμαίνονται λιγότερο, με καλύτερη σκίαση, φυσικό αερισμό, ανακλαστικά υλικά στις στέγες και τις προσόψεις, καθώς και περισσότερο πράσινο στις πόλεις.
Ορισμένες ευρωπαϊκές πόλεις προχωρούν ήδη και σε πιο φιλόδοξες λύσεις. Στο Παρίσι, για παράδειγμα, επεκτείνεται το δίκτυο τηλεψύξης, μέσω του οποίου κρύο νερό διοχετεύεται σε υπόγειους αγωγούς και χρησιμοποιείται για την ψύξη δημόσιων κτιρίων, μειώνοντας την ανάγκη για χιλιάδες ανεξάρτητα κλιματιστικά.
Αν οι τεχνολογίες στερεάς κατάστασης αποδειχθούν αξιόπιστες και οικονομικά βιώσιμες, θα μπορούσαν μέσα στην επόμενη δεκαετία να αποτελέσουν μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο ψύχονται τα κτίρια, συνδυάζοντας χαμηλότερη κατανάλωση ενέργειας με πολύ μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.