Η καθαρή ηλεκτροπαραγωγή αποδεικνύεται κρίσιμος παράγοντας για την ενεργειακή ανθεκτικότητα της Ευρώπης, περιορίζοντας τις επιπτώσεις από τις έντονες διακυμάνσεις στις τιμές των ορυκτών καυσίμων. Αυτό προκύπτει από το Power Barometer 2026 της Eurelectric
Eurelectric
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Power Barometer, από τον Φεβρουάριο έως τον Αύγουστο οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 22,8%, την ώρα που οι τιμές φυσικού αερίου σημείωσαν άνοδο 88,4%.
Η διαφορά έγινε ακόμη πιο εμφανής κατά την περίοδο έντονων αναταράξεων στις ενεργειακές αγορές. Μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου, οι τιμές φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 41%, ενώ το αργό πετρέλαιο κατά 40%. Αντίθετα, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας υποχώρησαν κατά 7%.
Στη συνέχεια, οι ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού άσκησαν πρόσθετες πιέσεις στο ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρισμού. Η υδροηλεκτρική παραγωγή στις σκανδιναβικές χώρες περιορίστηκε, ενώ μειώθηκε και η διαθεσιμότητα πυρηνικών μονάδων εξαιτίας των υψηλών θερμοκρασιών των ποταμών, των χαμηλών υδατικών αποθεμάτων και των προγραμματισμένων εργασιών συντήρησης.
Παρά τις πιέσεις, η ηλεκτρική ενέργεια αποδείχθηκε συνολικά πιο ανθεκτική στην ενεργειακή αναταραχή σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα.
Η «απόδειξη» της καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας
Η φετινή έκδοση του Power Barometer φέρει τον τίτλο «The Power Proof», υπογραμμίζοντας ακριβώς αυτή τη διαφοροποίηση. Η Eurelectric επισημαίνει ότι η άνοδος των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας ήταν περίπου τέσσερις φορές μικρότερη από την αντίστοιχη άνοδο του φυσικού αερίου, ενώ η αύξηση παρέμεινε πολύ χαμηλότερη από την κορύφωση που είχε καταγραφεί το 2022.
«Το 2026 καταγράφηκαν σοβαρές διαταραχές στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές, αναδεικνύοντας για ακόμη μία φορά τους κινδύνους από την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας της Eurelectric, Kristian Ruby.
Όπως σημείωσε, τα στοιχεία δείχνουν ότι η ενίσχυση της καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τις γεωπολιτικές κρίσεις, τις μεταβολές στις τιμές των καυσίμων και τις πληθωριστικές πιέσεις.
Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αλλάζει
Την ίδια στιγμή, το Power Barometer καταγράφει σημαντικές αλλαγές στη σύνθεση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Η Eurelectric σημειώνει ότι η μεταβολή δεν αποτελεί αποκλειστικά αποτέλεσμα συνολικής αύξησης της κατανάλωσης, αλλά κυρίως ανακατανομή της ζήτησης.
Οι ενεργοβόρες βιομηχανίες που παραδοσιακά αποτελούσαν βασικούς καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχουν επιστρέψει πλήρως στα προηγούμενα επίπεδα. Αντίθετα, αυξάνεται η κατανάλωση από τις μεταφορές, τη θέρμανση και, με ολοένα ταχύτερο ρυθμό, τα data centers που υποστηρίζουν την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η ετήσια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων στην ΕΕ αυξήθηκε κατά 722% μεταξύ 2020 και 2025, φτάνοντας περίπου τις 28,8 TWh.
Τα data centers αυξάνουν την ανάγκη για ευέλικτα δίκτυα
Η ανάπτυξη των data centers δημιουργεί μια νέα πρόκληση για τον ενεργειακό σχεδιασμό της Ευρώπης. Σύμφωνα με την Eurelectric, η ζήτηση που προέρχεται από τα data centers δεν κατανέμεται ομοιόμορφα, αλλά συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές.
Ως αποτέλεσμα, η ανάπτυξή τους αποτελεί σε μεγάλο βαθμό ζήτημα σχεδιασμού και ενίσχυσης των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας.
Παράλληλα, τα data centers μπορούν να αποτελέσουν μέρος της λύσης, εφόσον αξιοποιηθεί η δυνατότητα μετατόπισης της κατανάλωσής τους. Η ευέλικτη ζήτηση από data centers εκτιμάται ότι μπορεί να αυξηθεί από 9 TWh το 2030 σε 19 TWh το 2040, ενώ η ευέλικτη λειτουργία τους θα μπορούσε να περιορίσει το κόστος προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας κατά 4%-5%.
Η αποθήκευση ενέργειας στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η Eurelectric στην ανάγκη ταχύτερης ανάπτυξης συστημάτων αποθήκευσης και άλλων λύσεων ευελιξίας. Η αποθήκευση μπορεί να απορροφά την πλεονάζουσα παραγωγή από φωτοβολταϊκά κατά τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας και να την επιστρέφει στο δίκτυο όταν η ζήτηση αυξάνεται.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Βουλγαρία, όπου η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης έχει αυξήσει σημαντικά τη δυνατότητα του ηλεκτρικού συστήματος να ανταποκρίνεται στις διακυμάνσεις των τιμών.
Η συνολική ισχύς των συστημάτων αποθήκευσης σε λειτουργία στη χώρα ξεπέρασε τα 5,4 GW, από σχεδόν μηδενικά επίπεδα μόλις δύο χρόνια νωρίτερα. Σύμφωνα με την Eurelectric, η εξέλιξη αυτή συνέβαλε στη σύγκλιση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς οι μπαταρίες απορροφούν την ηλιακή παραγωγή κατά τις μεσημεριανές ώρες και την αποδίδουν κατά τις βραδινές.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ωστόσο, η ανάπτυξη της αποθήκευσης παραμένει ανεπαρκής. Η εγκατεστημένη ισχύς των utility-scale συστημάτων αποθήκευσης έφτασε τα 64 GW το 2025. Ακόμη και με τα 78 GW που προγραμματίζεται να προστεθούν, η συνολική δυναμικότητα παραμένει αρκετά χαμηλότερη από τον στόχο των 200 GW έως το 2030.
Η Φινλανδία αξιοποιεί την ευελιξία στη θέρμανση
Ένα διαφορετικό παράδειγμα ευελιξίας έρχεται από τη Φινλανδία, όπου τα ηλεκτρικά boilers που συνδέονται με συστήματα τηλεθέρμανσης μπορούν να περιορίζουν τη λειτουργία τους όταν οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας είναι υψηλές και να επανέρχονται όταν οι τιμές υποχωρούν, αποθηκεύοντας παράλληλα ενέργεια ως θερμότητα.
Η εγκατεστημένη ισχύς αυτών των συστημάτων έφτασε περίπου τα 3 GW στο τέλος του 2025, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο του peak load της χώρας.
Σε συνδυασμό με τη σταθερή παραγωγή από πυρηνική και υδροηλεκτρική ενέργεια και τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη της αιολικής παραγωγής, η ευελιξία αυτή συνέβαλε στη διαμόρφωση της χαμηλότερης μέσης τιμής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.
Από τον Μάρτιο έως τον Αύγουστο του 2026, η μέση τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στη Φινλανδία διαμορφώθηκε στα 38,91 ευρώ/MWh.
Περισσότερα δίκτυα, αποθήκευση και ευελιξία
Με βάση τα ευρήματα του Power Barometer 2026, η Eurelectric ζητά επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης για νέα δίκτυα, συστήματα αποθήκευσης και έργα καθαρής ηλεκτροπαραγωγής.
Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη για ισχυρότερα κίνητρα που θα ενθαρρύνουν τη flexibility στην κατανάλωση και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και για ένα σταθερό επενδυτικό πλαίσιο που θα διατηρεί τα οικονομικά σήματα υπέρ της ηλεκτροποίησης.
Το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι η μεγαλύτερη συμμετοχή της καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας περιορίζει την έκθεση της Ευρώπης στις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών ορυκτών καυσίμων. Για να αξιοποιηθεί, όμως, πλήρως αυτό το πλεονέκτημα, απαιτούνται παράλληλες επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση και ευέλικτη ζήτηση.