Οι καταστροφικές πυρκαγιές που πλήττουν την Ελλάδα και πολλές άλλες περιοχές του κόσμου, αλλά και οι καύσωνες, οι παρατεταμένες ξηρασίες, οι λειψυδρίες και οι ακραίες βροχοπτώσεις δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένα περιστατικά. Αποτελούν μέρος μιας νέας πραγματικότητας, με κοινό παρονομαστή την ακραία ζέστη και τελικά την κλιματική αλλαγή. Αυτό υπογραμμίζει η Ελένη (Λενιώ) Μυριβήλη, Global Chief Heat Officer του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP), μιλώντας στο Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
Ελένη Μυριβήλη
Η άνοδος της θερμοκρασίας αυξάνει δραματικά τη ζήτηση για ψύξη, ασκώντας τεράστια πίεση στα ηλεκτρικά δίκτυα. Το παράδοξο είναι ότι ακριβώς τη στιγμή που αυξάνεται η ζήτηση, η ίδια η ζέστη μειώνει την απόδοση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ακόμη και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως τα φωτοβολταϊκά, παράγουν λιγότερη ενέργεια κατά τη διάρκεια ακραίων επεισοδίων ζέστης, ενώ η μεταφορά και η διανομή ηλεκτρικής ενέργειας γίνεται λιγότερο αποδοτική και ακριβότερη.
Οι συνέπειες γίνονται ολοένα και πιο αισθητές στην οικονομία. Η ακραία ζέστη αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις, επιβραδύνει τις κατασκευές, τη μεταποίηση και τις μεταφορές, μειώνει την παραγωγικότητα και αυξάνει το λειτουργικό κόστος σχεδόν σε όλους τους τομείς.
Η Ελένη Μυριβήλη ανέλαβε τα καθήκοντά της στον ΟΗΕ τον Μάρτιο του 2023. Την ίδια χρονιά το περιοδικό Nature την κατέταξε στους 10+1 newsmakers της χρονιάς ως την πρώτη υπεύθυνη για την αντιμετώπιση της αστικής θερμότητας παγκοσμίως.
Κύρια προτεραιότητά της στη συγκεκριμένη θέση, όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, «είναι να βοηθήσουμε τους πιο αδύναμους, οι οποίοι ρισκάρουν τη ζωή τους λόγω αυτών των καιρικών φαινομένων». Όπως προσθέτει, «σε έναν πλανήτη που θερμαίνεται, η θερμική άνεση δεν μπορεί να αποτελεί προνόμιο. Γίνεται βασική προϋπόθεση για την υγεία, την αξιοπρέπεια, την παραγωγικότητα και, ολοένα περισσότερο, για την ίδια την επιβίωση».
Ανάγκη για πρόληψη
Επίσης, μεγάλο στοίχημα για την κ. Μυριβήλη είναι να μεταφράσει τα επιστημονικά δεδομένα σε γνώση για το ευρύ κοινό και να παρακινήσει τις κυβερνήσεις και τους φορείς για να δραστηριοποιηθούν. «Τα στοιχεία που μας δίνουν οι επιστήμονες πρέπει να μεταφραστούν σε προετοιμασία και πρόληψη και ο κόσμος χρειάζεται να καταλάβει τι πρέπει να περιμένει από τους πολιτικούς, γιατί οι πολιτικές πρέπει να προστατεύσουν τους ανθρώπους, τις δουλειές τους, τα δάση και τη βιοποικιλότητα».
«Χρειαζόμαστε πόλεις με περισσότερο πράσινο και σχεδιασμό που λαμβάνει υπόψη το νερό, περισσότερη σκίαση, κτίρια που παραμένουν δροσερά μέσω κατάλληλων οικοδομικών προδιαγραφών και συνολικά πολεοδομικό σχεδιασμό προσαρμοσμένο στην κλιματική αλλαγή. Αυτά δεν αποτελούν πλέον πολυτέλειες αλλά βασικές υποδομές ανθεκτικότητας. Όπως η Βιομηχανική επανάσταση και στη συνέχεια η Ψηφιακή επανάσταση άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι κοινωνίες και οι οικονομίες μας, έτσι και η εποχή της ακραίας ζέστης απαιτεί να επανασχεδιάσουμε τον τρόπο με τον οποίο χτίζουμε, σχεδιάζουμε, χρηματοδοτούμε και διοικούμε», τονίζει η κ. Μυριβήλη.
Η συζήτηση έρχεται και στις μεγάλες πυρκαγιές, που όπως υπενθυμίζει δεν βιώνει μόνο η Ελλάδα και η υπόλοιπη Μεσόγειος, αλλά και περιοχές που δεν περιμέναμε ότι θα τις ζήσουν, όπως η Σιβηρία και ο Καναδάς.
«Κάθε χρόνο ζούμε με αυτή την αγωνία, αν θα τη γλυτώσουμε φέτος. Αντιμετωπίζουμε τις πυρκαγιές σαν μεμονωμένα φαινόμενα, λες και δεν είναι αυτό ένα κομμάτι μιας καινούργιας πραγματικότητας. Το μεγαλύτερο ποσοστό των δαπανών θα έπρεπε να πηγαίνουν στην πρόληψη», σχολιάζει.
«Σήμερα, η συνολική παγκόσμια χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής ανέρχεται περίπου στο 1% του παγκόσμιου ΑΕΠ, αλλά η χρηματοδότηση για την προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής παραμένει ελάχιστον κλάσμα αυτής της χρηματοδότησης και είναι πολύ χαμηλότερη από τις ανάγκες. Πρόκειται για τεράστιο χρηματοδοτικό κενό σύμφωνα με τον ΟΗΕ», προσθέτει.
Άσκηση προσομοίωσης σε 20 πόλεις
Ο δήμος του Παρισιού έκανε πριν από δύο χρόνια μια άσκηση προσομοίωσης για τη λειτουργία του στο σενάριο που η θερμοκρασία αγγίξει τους 50 βαθμούς Κελσίου. Εντόπισαν τα ευάλωτα συστήματα και συνεργάστηκαν με φορείς στους τομείς της Ενέργειας, της Παιδείας και της Υγείας για να σχεδιάσουν την καλύτερη λειτουργία της πόλης. Τώρα, η μεθοδολογία αυτή θα αποτελέσει το πρότυπο για μια προσομοίωση 20 πόλεων σε όλο τον κόσμο την οποία θα συντονίσει το UNEP. Οι δήμοι στην Αθήνα, τη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, τη Βαρκελώνη, τη Μελβούρνη, αλλά και πόλεις στην Ινδία, τη Βραζιλία και σε αφρικανικές χώρες θα τρέξουν τα δικά τους σενάρια για να προετοιμαστούν για συνθήκες ακραίες ζέστης.
«Η αγωνία μου είναι ότι όλα αυτά που κάνουμε είναι πάρα πολύ μικρά σε σχέση με τις ταχύτητες με τις οποίες τρέχουν αυτά τα φαινόμενα που αντιμετωπίζουμε. Όλη η προσπάθεια προσαρμογής και αύξησης της ανθεκτικότητας όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά γενικά διεθνώς τρέχει με πάρα πολύ αργούς ρυθμούς σε σχέση με τις πραγματικότητες που αντιμετωπίζουμε», λέει η κ. Μυριβήλη.
Σημειώνεται ότι εκτός από Υπεύθυνη Αντιμετώπισης Αστικής Θερμότητας στα Ηνωμένα Έθνη, η Ελένη Μυριβήλη είναι Σύμβουλος για θέματα Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Αλλαγή στο Ατλαντικό Συμβούλιο. Επίσης, είναι μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων για τα θέματα Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή (EU Mission Board for Climate Adaptation) και του Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων για την Διεθνή Έκθεση Αξιολόγησης Κινδύνων στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ. Στο παρελθόν έχει διατελέσει αντιδήμαρχος Πρασίνου και επικεφαλής αντιμετώπισης Αστικής Υπερθέρμανσης στον δήμο Αθηναίων.
Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ