Τι θυμάστε για τον κύκλο του νερού; Ότι είναι το σύνθετο σύστημα μέσω του οποίου το νερό κινείται στη Γη. Εξατμίζεται από το έδαφος (και τις λίμνες και τα ποτάμια). Ανεβαίνει στην ατμόσφαιρα, σχηματίζοντας ρεύματα υδρατμών. Αυτά με τη σειρά τους διανύουν τεράστιες αποστάσεις πριν γίνουν βροχή ή χιόνι.
Σύμφωνα με τον Γουέιν Τζένκισον, διευθυντή του τμήματος υδρολογίας και κρυόσφαιρας του WMO, «η τάση είναι σαφής. Το νερό που αποθηκεύεται στην ξηρά μειώνεται παγκοσμίως από το 2016 περίπου».
Όπως επισημαίνει η Σελέστ Σάουλο, γ.γ. του WMO, «παραδοσιακά, αυτά τα αποθέματα βραδείας μεταβολής λειτουργούσαν ως ο “λογαριασμός αποταμίευσης” του πλανήτη. Δηλαδή ένα ανάχωμα που απορροφά τις επιπτώσεις των δύσκολων ετών, ώστε μια μεμονωμένη ξηρασία ή μια άνυδρη περίοδος να μην οδηγεί άμεσα σε κρίση νερού».
Αλλά τώρα, «εξαντλούμε αυτόν τον λογαριασμό αποταμίευσης».
Κύκλος του νερού και ακραία καιρικά φαινόμενα
Με τη μεταβολή του κύκλου του νερού, αλλάζει και ο καιρός. Τα φαινόμενα πιο ακραία. Όπως αναφέρει η έκθεση του WMO, την τελευταία πενταετία καταγράφηκαν πλημμύρες και ξηρασίες που έσπασαν κάθε ρεκόρ. Σε ορισμένες περιοχές ο χρόνος για ανάκαμψη μεταξύ δύο ακραίων φαινομένων ήταν ελάχιστος.
Η Ασία και η Αφρική ήταν οι περιοχές που επλήγησαν περισσότερο, τόσο ως προς τον αριθμό των συμβάντων όσο και ως προς τις απώλειες ανθρώπινων ζωών. Χώρες όπως η Νιγηρία και η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό βίωσαν σφοδρές πλημμύρες, ενώ τμήματα της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας επλήγησαν το 2025 από τροπικούς κυκλώνες και έντονες βροχοπτώσεις την περίοδο των μουσώνων.
Στις ΗΠΑ, καταστροφικές πλημμύρες στην περιοχή Hill Country του Τέξας, τον Ιούλιο του 2025, στοίχισαν τη ζωή σε περισσότερους από 130 ανθρώπους. Στην Καραϊβική, ο τυφώνας «Μελίσα» σάρωσε νησιά όπως η Τζαμάικα και η Αϊτή, προκαλώντας τον θάνατο περισσότερων από 90 ατόμων.
Από τις πλημμύρες στην ξηρασία
Στον αντίποδα, περιοχές της Ανατολικής Ευρώπης, της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής αντιμετώπισαν σοβαρή ξηρασία. Και το 2026, λόγω του ενισχυμένου Ελ Νίνιο (El Niño), θα αυξηθεί ο κίνδυνος αλλού για πλημμύρες και αλλού για ξηρασία, σύμφωνα με τη Σελέστ Σάουλο.
Η έκθεση του WMO βασίστηκε σε δεδομένα για τους υδάτινους πόρους από περισσότερες από 60 χώρες. Σύμφωνα με τους συντάκτες της, όμως, εξακολουθούν να υπάρχουν κρίσιμα κενά στα δεδομένα. Κυρίως από περιοχές όπου τα ακραία φαινόμενα είναι εντονότερα, όπως η Ασία και η Αφρική. Είναι ζωτικής σημασίας να καλυφθούν αυτά τα κενά, καθώς «δεν μπορούμε να διαχειριστούμε αυτό που δεν μετράμε», τόνισε ο Τζένκινσον.
Σύμφωνα με τον Ματία Σακό, συνεπικεφαλής της Ομάδας Έρευνας Υπογείων Υδάτων και Οικολογίας Υπογείων Υδάτων στο Πανεπιστήμιο Curtin της Αυστραλίας, η έκθεση «αναδεικνύει ανησυχητικές τάσεις υποβάθμισης» σε όλες τις βασικές συνιστώσες του παγκόσμιου κύκλου του νερού.
Ο Σακό δεν συμμετείχε στη σύνταξή της. Ωστόσο σημείωσε: «Οι επιπτώσεις αυτής της ραγδαίας μείωσης στην ποιότητα και την ποσότητα του νερού —που αποτελεί την πηγή ζωής του πλανήτη μας— περιλαμβάνουν την απώλεια βιοποικιλότητας, την αποδυνάμωση των οικοσυστημάτων και, συνολικά, έναν κόσμο πιο ευάλωτο. Διακυβεύεται η ακεραιότητα του παγκόσμιου κύκλου του νερού και πρέπει να δράσουμε άμεσα».